over Mark ten Seldam
Toen ik in 1984 afstudeerde als fysiotherapeut, was ik ervan overtuigd dat iedere lichamelijke klacht een lichamelijke oorzaak had. Als ik die oorzaak maar kon vinden, kon ik de klachten ook oplossen. Inmiddels kijk ik daar heel anders tegenaan.
Van zekerheid naar nieuwsgierigheid
In mijn eerste jaren als fysiotherapeut merkte ik dat mijn kennis en behandelingen niet altijd voldoende waren. Sommige mensen herstelden snel, terwijl anderen klachten bleven houden, ook wanneer daar geen duidelijke lichamelijke verklaring voor te vinden was.
Dat vond ik lastig. Ik dacht destijds, achteraf gezien nogal zelfverzekerd, dat ik iedere klacht zou kunnen oplossen als ik maar voldoende kennis verzamelde.
Daarom bleef ik studeren.
Ik verdiepte me onder andere in osteopathie, craniosacrale therapie en psychosomatische fysiotherapie. Geleidelijk ontdekte ik dat lichamelijke klachten niet altijd vanuit één oorzaak te begrijpen zijn.
Dezelfde lichamelijke belasting kan bij de ene persoon nauwelijks klachten geven, terwijl een ander er langdurig last van houdt. Factoren als stress, eerdere ervaringen, gedachten, emoties en de manier waarop iemand met zichzelf omgaat, kunnen daarbij een rol spelen.
Dat inzicht veranderde mijn kijk op gezondheid en herstel.
Een belangrijke ontdekking: mijn eigen houding
Een volgende stap kwam toen ik me vanaf 2006 ging verdiepen in Zijnsoriëntatie. Daar ontdekte ik iets wat misschien nog wel belangrijker was dan alle kennis die ik daarvoor had verzameld.
Ik dacht altijd dat ik open naar mijn patiënten luisterde. Maar gaandeweg realiseerde ik me dat ik vaak al dacht te weten wat goed voor hen was. Ik gaf adviezen, soms zonder dat iemand daarom had gevraagd. Ik zag mezelf vooral als degene die het probleem moest oplossen. Dat besef was confronterend, maar ook waardevol.
Ik leerde om minder snel conclusies te trekken, mijn eigen overtuigingen te onderzoeken en met meer nieuwsgierigheid naar anderen te luisteren. Niet langer alleen zoeken naar wat er mis is, maar samen onderzoeken wat er gebeurt.
Wat ons lichaam ons kan vertellen
In mijn werk zie ik regelmatig mensen met lichamelijke klachten die maar niet overgaan. Soms spelen lichamelijke overbelasting, ziekte of een eerdere blessure een belangrijke rol. Maar daarnaast kunnen ook andere factoren invloed hebben op het ontstaan of voortbestaan van klachten.
Denk bijvoorbeeld aan langdurige spanning, hoge verwachtingen van jezelf, moeite met grenzen aangeven of de neiging om altijd door te gaan. Veel van die patronen ontwikkelen we al vroeg in ons leven. Ze kunnen ooit behulpzaam zijn geweest, maar later minder goed passen bij wat we nodig hebben.
Wat mij fascineert, is hoe zulke patronen soms samengaan met veranderingen in ademhaling, spierspanning, houding en beweging. We zijn ons daar lang niet altijd van bewust. Juist daarom vind ik lichaamsgericht werken zo waardevol.
Niet alleen behandelen, maar tegelijkertijd ook leren
Het lichaam is nog steeds mijn vertrekpunt. Ik onderzoek hoe iemand beweegt, waar beperkingen zitten en wat lichamelijk onderzoek ons kan vertellen. Waar passend gebruik ik manuele technieken en bewegingsoefeningen. Maar mijn werk gaat inmiddels verder dan het behandelen van spieren en gewrichten.
Ik help mensen ook om hun lichamelijke reacties beter te leren herkennen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met je ademhaling wanneer je spanning ervaart? Welke spieren span je ongemerkt aan? Wat verandert er wanneer je aandachtig stilstaat bij wat je voelt, in plaats van direct te proberen het te veranderen?
Soms ontstaan daardoor nieuwe inzichten en mogelijkheden. Ik noem dat graag lichaamsgericht leren.
Daarbij zie ik mezelf niet alleen als behandelaar, maar ook als begeleider van een leerproces. Een proces waarin iemand zelf ontdekt wat helpt en wat mogelijk anders kan.
Veiligheid en nieuwsgierigheid
In de loop van mijn werkzame leven ben ik steeds meer gaan beseffen hoe belangrijk veiligheid is.
Niet alleen lichamelijke veiligheid, maar ook het gevoel dat je jezelf mag zijn, zonder beoordeeld of veroordeeld te worden. Mensen dragen soms ervaringen, gevoelens of overtuigingen met zich mee waarover ze moeilijk kunnen praten.
Ik vind het bijzonder wanneer iemand zich voldoende veilig voelt om ook die kant van zichzelf te laten zien. Daarbij probeer ik niet vooraf in te vullen wat iemands klachten betekenen. Liever onderzoek ik samen met de ander welke verbanden er mogelijk zijn. Want nieuwsgierigheid kan ruimte scheppen voor bewustwording. En bewustwording kan nieuwe mogelijkheden voor verandering openen.
Nog iedere dag aan het leren
Na ruim veertig jaar in dit vak leer ik nog steeds. Van de mensen die ik begeleid, van mijn kinderen en kleinkinderen, en van mijn eigen ervaringen.
Ook ik herken momenten waarop oude gewoonten of overtuigingen mij in de weg zitten. De inzichten en vaardigheden die ik anderen aanreik, probeer ik daarom zelf ook toe te passen.
Dat lukt de ene keer beter dan de andere. En juist dat houdt mij nieuwsgierig.
Hoewel ik inmiddels de pensioengerechtigde leeftijd nader, denk ik nog niet aan stoppen. Ik vind mijn werk daarvoor nog veel te boeiend en waardevol en ik heb het idee dat het beste nog moet komen :).
Niet omdat ik alle antwoorden heb, maar omdat ik het bijzonder blijf vinden om samen met mensen te ontdekken wat er mogelijk wordt wanneer ze zichzelf en hun lichaam beter leren begrijpen.
Opleidingen en professionele ontwikkeling
Fysiotherapie - 1984
Lymfe Drainage methode Vodder - 1989
Osteopathie - 1995
CranioSacraal therapie Upledger - 1996 - 2000
Psychosomatische Fysiotherapie -1998 - 2002
Zijnsorientatie - 2009 - 2016
Grinberg Methode - 2019 - 2022
Breakthrough Trauma Coach 2024 - 2026